Xử Lý Đá Quý : Xử Lý Dầu, Keo Và Thủy Tinh Chì Là Gì?

Nội dung chính

Trong ngành đá quý, xử lý đá quý là phương pháp phổ biến nhằm cải thiện độ sạch, độ trong và vẻ ngoài của viên đá trước khi đưa ra thị trường. Các phương pháp thường gặp hiện nay gồm xử lý dầu (oil filling), resin/polymer hoặc thủy tinh chì (glass filling) — còn gọi chung là phương pháp trám khe nứt (clarity enhancement / fracture filling). Những phương pháp này giúp lấp đầy các khe nứt tự nhiên hoặc hốc chạm bề mặt, từ đó làm viên đá nhìn trong hơn, sạch hơn và tăng tính thẩm mỹ khi quan sát bằng mắt thường.

1. Vì sao đá quý cần xử lý dầu, keo hoặc thủy tinh chì?

Trong quá trình hình thành tự nhiên, nhiều loại đá quý xuất hiện bao thể, khe nứt hoặc hốc nhỏ bên trong cấu trúc tinh thể.Những đặc điểm này có thể làm viên đá:

Kém trong
Giảm độ sáng
Ảnh hưởng vẻ đẹp tổng thể
Giảm giá trị thương mại

Để cải thiện ngoại hình, người ta sử dụng các loại filler nhằm giảm khả năng nhìn thấy của các khe nứt. Tùy từng loại đá và mức độ nứt mà vật liệu trám được sử dụng cũng khác nhau.

Nhiều loại đá quý tự nhiên chứa khe nứt và bao thể bên trong cấu trúc tinh thể.

– Xử lý dầu – Oil Filling

Xử lý dầu( Oil filling) là phương pháp phổ biến thường được áp dụng nhiều nhất đối với emerald (ngọc lục bảo). Dầu không màu, đặc biệt là cedar oil, được đưa vào các khe nứt để làm giảm khả năng nhìn thấy của chúng. Đây là dạng xử lý được thị trường chấp nhận rộng rãi vì mức độ can thiệp tương đối nhẹ và vẫn giữ được vẻ tự nhiên của viên đá.

Nhẫn Đá Emerald Nwe17 (5) — Oil filling là phương pháp rất hay được sử dụng với emerald

Ưu điểm:

Oil Filling được đánh giá cao vì giúp viên đá giữ vẻ đẹp tự nhiên tốt hơn, đồng thời ít can thiệp mạnh vào cấu trúc đá. Đây cũng là phương pháp xử lý được thị trường chấp nhận khá rộng rãi, đặc biệt với emerald tự nhiên.

Nhược điểm

Tuy nhiên, dầu có thể khô hoặc thoát ra theo thời gian nên cần bảo dưỡng định kỳ. Ngoài ra, đá xử lý oil filling cũng không phù hợp với nhiệt độ cao hoặc các loại hóa chất mạnh.

– Xử lý keo – Resin / Polymer Filling

Xử lý keo là phương pháp sử dụng resin hoặc polymer là vật liệu nhân tạo có độ bền cao hơn dầu. Chúng được sử dụng để lấp đầy các khe nứt lớn hơn hoặc giúp che nứt hiệu quả hơn. So với xử lý dầu (oil filling) thì resin có khả năng cải thiện độ sạch mạnh hơn nhưng giá trị thường thấp hơn do đây là vật liệu nhân tạo.

Resin trong emerald phát sáng dưới tia UV — Resin trong đá quý có thể phát sáng dưới tia UV, giúp nhận biết xử lý trám.

Ưu điểm:

Xử lý resin/polymer có ưu điểm là độ bền cao hơn so với oil filling, đồng thời khả năng che khe nứt cũng hiệu quả hơn, giúp viên đá nhìn sạch và trong hơn đáng kể khi quan sát bằng mắt thường.

Nhược điểm

Tuy nhiên, phương pháp này có mức độ can thiệp vào viên đá cao hơn xử lý dầu và đôi khi có thể xuất hiện hiện tượng “flash effect” khi soi dưới ánh sáng hoặc kính phóng đại. Vì vậy, giá trị thương mại thường thấp hơn so với các viên emerald chỉ xử lý oil nhẹ.

Xử lý thủy tinh chì – Glass Filling

Xử lý thuỷ tinh chì (Glass filling) thường gặp ở ruby có nhiều khe nứt lớn. Thủy tinh chì được đưa vào các khe nứt để cải thiện độ trong và giúp viên đá nhìn đẹp hơn đáng kể. Đây là một trong những dạng xử lý ảnh hưởng mạnh nhất đến giá trị thương mại của đá quý.

Các Phương Pháp Xử Lý Đá Quý: Xử Lý Dầu, Keo Và Thủy Tinh Chì Là Gì? — Ruby đã xử lý thuỷ tinh chì có thể xuất hiện bọt khí và hiệu ứng flash effect dưới kính phóng đại.

Nhược điểm lớn:

Độ bền thấp hơn ruby không xử lý (untreated). Nó khá nhạy cảm với nhiệt và hóa chất và có thể hỏng bề mặt lấp đầy khi sửa trang sức bằng khò lửa và giá trị giảm rất mạnh

2. Những loại đá nào thường gặp các xử lý này?

Không phải tất cả đá quý đều được xử lý theo cùng một cách. Mỗi loại đá sẽ có cấu trúc tinh thể và dạng khe nứt khác nhau, vì vậy vật liệu lấp đầy được sử dụng cũng khác nhau.

– Emerald – Ngọc lục bảo

Emerald là loại đá nổi tiếng có nhiều khe nứt tự nhiên. Trong ngành ngọc học (gemology) thì các khe nứt này thường được gọi là “jardin”.Vì vậy, phương pháp xử lý dầu cực kỳ phổ biến đối với emerald tự nhiên trên thị trường quốc tế. Ngoài dầu thì một số emerald còn được xử lý bằng resin hoặc polymer để tăng khả năng che nứt và cải thiện độ sạch biểu kiến.

– Ruby – Hồng ngọc

Ruby có nhiều khe nứt lớn đôi khi sẽ được xử lý bằng thuỷ tinh chì nhằm cải thiện độ trong và vẻ ngoài tổng thể. Tuy nhiên, ruby đã xử lý thuỷ tinh chì có giá trị thấp hơn đáng kể so với ruby untreated hoặc ruby chỉ xử lý nhiệt.

– Kim cương : Lấp đầy viết nứt ( fracture filled )

Một số kim cương có thể được lấp đầy vết nứt fracture filling bằng vật liệu có chiết suất gần với kim cương nhằm giảm khả năng nhìn thấy của vết nứt. Dạng xử lý này ít phổ biến hơn emerald hoặc ruby nhưng vẫn xuất hiện trên thị trường.

3. Mức độ xử lý và ảnh hưởng đến giá trị

Các phòng giám định quốc tế không chỉ ghi nhận đá có xử lý hay không mà còn đánh giá mức độ xử lý để phản ánh lượng filler bên trong viên đá. Mức độ lấp đầy ảnh hưởng trực tiếp đến: giá trị thương mại, độ hiếm, độ sạch biểu kiến và độ bền lâu dài.

Emerald Giọt Nước — Emerald cắt giọt nước không xử lý hoàn toàn

Đặc biệt với emerald thì mức độ dầu nhẹ hay nặng có thể làm giá trị chênh lệch rất lớn dù màu sắc gần giống nhau. dưới đây là các thuật ngữ thường được các phòng lab đánh giá trong tờ kiểm định

Kiểu xử lý	Giải thích	Ý nghĩa	Ảnh hưởng giá trị
Minor / Insignificant	Xử lý nhẹ / Không đáng kể	Filler rất ít, khó nhận thấy	Giảm nhẹ
Moderate	Xử lý trung bình	Filler rõ hơn, ảnh hưởng độ sạch	Giảm đáng kể
Significant / Prominent	Xử lý nhiều / Rõ rệt	Lượng filler nhiều, nứt lớn	Giảm mạnh

Thông thường, đá không xử lý ( untreated) luôn có giá trị cao nhất. Sau đó lần lượt là oil filling mức độ nhẹ, resin/polymer và cuối cùng là ruby glass-filled.

Loại xử lý	Thường gặp ở	Độ bền	Ảnh hưởng giá trị
Oil Filling ( Xử lý dầu)	Emerald	Trung bình	Giảm nhẹ nếu mức độ minor
Resin / Polymer (Xử lý keo)	Emerald, đá màu	Khá hơn oil	Giảm nhiều hơn oil
Glass Filling ( Thuỷ tinh chì)	Ruby	Thấp	Giảm rất mạnh

4. Cách nhận biết đá quý đã qua xử lý

Việc nhận biết đá quý có xử lý trám thường cần kính loupe, kính hiển vi đá quý hoặc ánh sáng chuyên dụng. Trong một số trường hợp xử lý nặng, người có kinh nghiệm vẫn có thể nhận biết bằng mắt thường thông qua độ bóng hoặc hiệu ứng bất thường bên trong viên đá.

Một số dấu hiệu phổ biến gồm:

Hiệu ứng flash nhiều màu
Bọt khí nhỏ
Đường nứt phản quang khác thường
Vết nứt chạm bề mặt

Đối với xử lý keo hoặc thuỷ tinh chì thì các khe nứt đôi khi có thể xuất hiện ánh tím, xanh, cam hoặc vàng khi nghiêng dưới ánh sáng mạnh. Ruby xử lý thuỷ tinh chì cũng thường xuất hiện bọt khí nhỏ bên trong các khu vực lấp đầy khi soi dưới kính hiển vi.

5. Độ bền của phương pháp xử lý dầu

Độ bền của đá quý xử lý trám phụ thuộc vào loại lấp đầy và mức độ xử lý. Nhìn chung, đá có xử lý lấp đầy cần được sử dụng và bảo quản cẩn thận hơn đá không xử lý.

Khi gia công trang sức nên chọn nơi uy tín để tránh làm hư hỏng đá đặc biệt với emerald vì thông thường loại không xử lý dầu trên thị trường là cực kì hiếm.

6. Tầm Quan Trọng Của Giấy Kiểm Định Đá Quý

Khi mua đá quý giá trị cao, nên yêu cầu giấy kiểm định từ các phòng lab uy tín để xác định tình trạng xử lý của viên đá, bao gồm loại filler, mức độ xử lý và ảnh hưởng đến giá trị thương mại. Mỗi phòng lab sẽ có tiêu chuẩn đánh giá và cách trình bày báo cáo khác nhau.

Phỉ Thuý Đế Vương Phật Di Lặc MTJ4 — Một món đồ giá trị cao thì không thể thiếu tờ giấy kiểm định

Một số tổ chức giám định quốc tế phổ biến gồm GIA, AGL, GRS… và tại Việt Nam có PLab, Liu Lab, ADLab, DOJI Lab… Với các viên đá có giá trị cao hoặc mang tính đầu tư, giấy kiểm định từ các tổ chức quốc tế uy tín thường được ưu tiên hơn nhờ tính minh bạch và giá trị giao dịch cao hơn

Thông Tin Liên Hệ

VNJ – PROUD TO BRING YOUR BEAUTY
Tự hào mang đến vẻ đẹp đích thực qua từng đường nét chế tác tỉ mỉ.

Hướng dẫn Chia Sẻ, Tin Tức Trang Sức